Kaldırımlardaki çukurlar, yüksek basamaklar, mazgallar, yokuşlar... Şehirlerimizdeki bu çevresel engeller, özellikle tekerlekli sandalyeye bağımlı engellilerin sokağa çıkmasını, hayatın içinde yer almasını engelliyor. Ancak tekerlekli sandalye kullanma eğitimiyle bütün bu engelleri aşmak mümkün!
Türkiye Omurilik Felçlileri Derneği eğitim veriyor Türkiye Omurilik Felçlileri Derneği, 2001’den beri tekerlekli sandalyeye bağımlı engellilere, tekerlekli sandalyeyi nasıl kullanacaklarını öğretiyor. Çünkü tekerlekli sandalyeyi kullanmanın da püf noktaları var. Bu püf noktalara dikkat etmek ise şart. Aksi takdirde tekerlekli sandalyeden düşmek, yaralanmak, hatta yeni sakatlıklara yol açmak çok kolay. Türkiye Omurilik Felçlileri Derneği’nde 2 dönüm arazi üzerinde çalışan engelliler, bu eğitim sonrası sokağa çıkabilmenin mutluluğunu yaşıyorlar. Çukur, mazgal, taş, merdiven gibi ‘basit’ engellerin ise onları evlerine hapsetmesine asla izin vermiyorlar... Eğitimden faydalanmak ücretsiz 18 çeşit eğitim alanının bulunduğu, engellilerin sokaklarda karşılaştıkları çeşit çeşit engellerin varolduğu ‘tekerlekli sandalye eğitim’ parkurundayız. Tekerlekli sandalye kullanan birkaç engelli vatandaş, çeşitli engellerin olduğu bu parkurda sandalyelerini kullanmaya çalışıyorlar. Tekerlekli sandalye kullanımıyla ilgili artık gerçek bir uzman olan Ali Kendirci ise tekerlekli sandalyesiyle ‘vızır vızır’ dolaşarak arkadaşlarına, şehir içindeki engellerin nasıl kolaylıkla aşılabileceğini gösteriyor. Parkurlar, mazgallar, çukurlar, basamaklar, denge parkurları, slalom alanları gibi etaplar gözümüze çarpıyor parkurda. Bir yandan da Türkiye Omurilik Felçlileri Derneği Başkanı Ramazan Baş ile sohbet ediyoruz. 2001 yılından bu yana yaklaşık 800 kişinin bu parkurda eğitim aldığını söyleyen Baş, sözlerini şöyle sürdürüyor: “Bu parkuru kurmamızın nedeni fiziksel çevre şartlarında pek çok engelle karşılaşmamız. Rehabilitasyon merkezlerinde kişi ve refakatçileri tekerlekli sandalyeyi çok iyi kullanabilir hale gelmeden taburcu ediliyorlar. Çevremizdeki pek çok engeller tekerlekli sandalye kullanan kişiyi ve refakatçiyi çok engelliyor, kişi sandalyeyi iyi kullanamazsa bu engeller kişinin sosyal yaşamını tamamen kısıtlar duruma geliyor. Bu nedenle biz burada onlara eğitim vererek bu engelleri kişinin ve refakatçisinin daha bağımsız olarak aşabilmesi için böyle bir parkur inşa ettik. Eğitim parkurumuz Handicap International’ın finanse ettiği bir parkur...” Tekerlekli sandalye eğitim parkurunda fizyoterapist eşliğinde, bu alanda deneyimli olan tekerlekli sandalye bağımlısı kişiler tarafından eğitim veriliyor. Eğitimlerin hâlâ devam ettiğini söyleyen Ramazan Baş, zaman zaman görme engelliler için beyaz baston eğitimi de verdiklerini belirtiyor: “Görme engellilere yönelik de eğitim veriyoruz. Çünkü onlar da şehir içinde aynı engellerle karşı karşıyalar. Bazen 70. Yıl Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi’nin sağlık çalışanlarıyla da koordinasyon sağlıyoruz. Bize başvuran herkes bu eğitimden yararlanabilir. Eğitim süresi ise kişinin fiziksel durumuna göre değişiyor. Bel kontrolü, kas fonksiyonları, becerileri etkiliyor bu eğitimi. Kişinin fiziksel yeterliliği iyiyse daha kısa sürede öğreniyor tekerlekli sandalye kullanmayı. Derneğimizdeki diğer hizmetler gibi, bu eğitim de ücretsiz.” Sandalyeyi iyi kullanan, engeli aşar Tekerlekli sandalyeden düşmemek, dengeyi koruyabilmek ve vücudun tekerlekli sandalyeye adapte olması çok önemli. Fiziksel durumu çok iyi olan engellilerin bile sandalyeyi ilk kullanmaya başladıklarında düştüklerini biliyor muydunuz? İşte bu nedenle de eğitimde özellikle ciddi yeni sakatlıkların oluşmaması için yapılması gerekenlere önem veriliyor. Hatta eğitimde, tekerlekli sandalyeden nasıl düşüleceği bile öğretiliyor. Sandalyede denge kurmanın çok önemli olduğunu söyleyen Ramazan Baş, sözlerini şöyle sürdürüyor: “Sandalyenin ön tekerlekleri küçük, arka tekerlekleri ise büyüktür. Zaman zaman kişi ön tekerlekleri kaldırıp arka tekerler üzerinde de kendi başına gidebilir. Küçük bir basamak, ufak bir çıkıntı, sandalyeyi iyi kullanamıyorsanız sizi engeller. Ama sandalyeyi iyi kullanan biri, ön tekeri havaya kaldırıp o engeli rahatlıkla aşabilir. İşte burada, bunları öğreniyorlar. Sandalyenin vücudunuza adapte edilmesi de çok önemli. Eğer sandalye vücudunuza uygun değilse, solunum sorunları, kasılmalar, bası yarası, omurgada eğrilik gibi sorunlar olabilir. Sandalyeyi daha iyi kullanabilmek için kişinin, mevcut kaslarını geliştirmesi, daha sonra sandalyeyle denge kurabilmesi çok önemli. Sandalyeyle vücudun uyumu ve denge çok önemli. Sandalyede farklı bir şekilde oturursanız omurgada sorun olabilir. Sandalyede dik durmalı, kollar ise ritmik bir şekilde hareket etmeli. Bunların hepsi bilimsel olarak çalışma gerektirir. Bu nedenle bu işi fizyoterapistler yapıyor, umarım bu tür parkurlara gelecekte gerek kalmaz. Ancak bu parkura uzun bir süre daha ihtiyaç olacak gibi görünüyor...”  Ali Kendirci - Omurilik felçli vatandaş
“Eğitim sayesinde kimseye muhtaç değilim” Ben de bu parkurda eğitim gördüm. Eskiden bırakın bu engelleri aşmayı, sokakta düz gitmeyi bile bilmiyordum. Bu eğitimin çok yararını gördük. Çakıl taşının içine gömülüp kalmıştım. Bütün bu engellerin nasıl aşılacağını öğrendim. Kaldırımdaki en ufak bir eğimden, eğitim almazsanız geçemezsiniz. Birilerinden yardım almanız gerekir. Ancak bu eğitim sayesinde birilerine muhtaç olmuyorsunuz. Hastanelerde fizyoterapi uygulayıp bizi eve gönderiyorlar ama tekerlekli sandalye eğitimi bize vermiyorlar. Kasları güçlendirmek için fizyoterapist var burada, kaslar çok güçlü olmalı. Ben 15 günde tamamladım eğitimi. Her şeyimi kendim yapıyorum. Yalnız yaşıyorum. Kimseye de muhtaç değilim, eve de hapis değilim. ___________________________ Haber: Bade GÜRLEYEN Fotoğraf: Serkan ŞENTÜRK |
