Mobilya ve oturma eyleminin birincil objesi sandalyenin tarihsel gelişimini ele alırken insan için en yakın pisikolojik ilişkiyi kuran sandalyeninde tarihçesine göz atmış olacağız. İnsanoğlu göçebe yaşamdan yerleşik döneme geçişte  yani Kentleşme sürecinde mobilya gereksinimi duymuş.

Tarih öncesi antik çağ

MÖ.3000 Mezapotamya da ilk kez mobilya kullanıldığı bulunan kil tabletlerden anlaşılmakta. İnsan vücudu ile fazla uyumu olmayan taş-ahşap materyallerden ibarettir. MÖ 1500-500 lerde mısır firavunu Tutankamonun günümüzde bozulmadan açığa çıkarılan mezarında daha insana uyumlu sandalye ve taht benzeri mobilyaya rastlanır.Grit (Minos) –yunan- Asur-Roma-Etrüks dönemlerinde gelişme sürmüştür.

Erken Ortaçağ

Göçebe toplumlara yabancıdır mobilya Oysa Avrupa da özellikle Roma da mobilya sandık ve kolay taşındığı için tabure den ibaretti adeta.Zengin zümreninde en meraklı olduğu basamakla çıkılan perdeli dev yataklardı.(1000-1250 )

Gotik

Daha çok dinsel mimaride ünlü eserleri olan dönemdir.Kalın kesitli kısa küt ve hantaldır. Gül kakma desenler vardır.(1250-1520)

Rönesans

Özgür düşünce sanata da  bulaştı.Mobilya 300 yıl sürecek olan sitiller dönemine girecektir. Rönesans 16yy.(1520-1630)

Barok

Rönesansın 17.yy ı geç rönesans ( 1630-1730 )
Mimarlık alanında Barok abartılı hacim ve dekorlar sayesinde güç ve görkeme sahiptir. Tanrı ve kral iki mutlak güçtür.Tanrıya kliseler krallara ise saraylar yapılır.Cennetin adeta prototipi gibi kliseler yapılırdı.Resim –heykel hep bu amacın hizmetkarları idi.Kubbe içi ve tavanlarda abartılı perspektivler sonsuzluğa açılır.Rönesansa göre planlama ve süsleme farklılıklar taşır. Bu mimarlık üslubu Karşı-Reform un merkezi ROMA’da ortaya çıkmıştır 16.yy da.. İspanyada 17yy başlarında başlamıştır.Avusturya ve güney Almanya da ise 18.yy da

Rejans

XİV. Louis in ölümü ile ekonomik kısıntılar dönemi başlamış

Rokoko

Rönesansın 18.yy ( 1730-1770)
Baroğun devamı gibi kıvrımlı bezemelerle doludur(Rokay)-Quenn Anne üslubuyla anılan mobilyalar bu gruptadır.S ve C harfleri gibi yapraksı kıvrımlara sahiptir. (kapriyol) ayaklıdır. Oynak ve kıvraktır............İngiliz tasarımcı CHİPPENDALE

 İngiliz Stili (1702-1901): Marangozlar yaratır krallar isim verir.

    1702-1714 Queen Anne
    1714-1830 Georgıan                   MOBİLYA TASARIMCILARI:
    1714-1760 Early Georgıan         Thomas CHIPPENDALE  1718-79           
    1760-1820 George III.                 George  HEPPLEWHITE 1786
    1800-1830 Regency                    Robert  ADAM        1728-92     
    1820-1830 George IV                  Thomas SHERATON     1751-1806
    1830-1901 Victorıan

Yeni Klasikçilik

18.YY ın 2.yarısında italyadaki Arkiyolojik çalışmalar(Pompei kentleri vb) ilgiyi ele geçirmiş. Burjuva evlere hizmet eden karışık bir akım gelişmeye başlar.Yunan ve Etrüks etkilidir.

Direktuvar:klasiszm (1770-1800)
16.LOUİS dönemi sonu ve Napolyon’un imparatorluğu arasındaki dönemdir.Fr.devrimi ve Ampir arasında burjuvazinin zevki ile biçimlenmiştir. Devrim-direktuvar-konsüllük dönemlere ayrılır.Endüstrileşmenin gelişimi ile  orta sınıfın ev eşyası  talebi artmıştır.16.louis e hizmet eden Ampir dönemine dek Pariste eski mobilyacılık geleneğinde olan yüksek kalitedeki imzalı işler Georges Jacob tan çıkmıştır.Devrim öncesi savrukluk halkça eleştiriliyordu. Ucuz ve yalın mobilyaya dönüldü.. Dertuvar  bir yandan da idealist ve milliyetçi düşüncelere de hakim bir dönemdi.bir tür şezlong olan Meridyen adlı mob çok ünlüydü.mobilya kapaklarında çarpraz çıtalar görülür. Önemli mimarlar Fontaine-Percıer  dir.

Ampir –Empire (1800-1815)

Napolyon’ un imparatorluğunu ilanı 1804 ‘ten Waterloo savaşındaki  yenilgi tarihi olan 1815 e dek sürmüştür.Maun ağacı çok beğenilir. Meyve ağaçları ve Abanoz kullanılırdı. Çiçek çelenkleri-kuğular ve meşaleler bezemede rol alır.Mısır ve Yunan a ait sfenks- mumya kartal vb. motifler vardır.İskemle ayakları meşale- boynuz-mumya –karyatit yırtıcı pençeli bir hayvan bacağı.vb. Döşemede sipiral yaylar kullanılır.Alm da >David Roentgen dönemin mobilyacılarıdır.

Regency

İngilteredeki Ampiri anımsatan mimarlık üslubu. 4. george nin naiplik (regency) dönem ve imp yılları boyunca süren. Sitil önceleri hafif ve yalın mobilyadan daha ağır ve heybetli görnümlü olmuştur.Napolyonun  (trafalgar vr Waterloo daki yenilgileri ardından.  Uzakdoğunun etkileşimi Gotik üslubun ingilizlerce çok sevilmesi bu sitili doğurdu. Maun –siyah abanoz ve yaldız ile lotus çiçeği-sfenks aslan yunus klasik kenar bezemeleri-karyatid taşıyıcılar çok kullanılır..1830 larda yeni gotik regency nin yerini alır.Thomass Hope ve Richard ve Robert Gillow önemli tasarımcılardır.

Bıedermeier &Restaration (1815-1848)

Alanya ve avusturya’da  yeni-klasikçilik ve romantizm arasında bir köprüdür. Ağır ve görkemli görünüşe karşı dengeli sağlam sütrüktürlere sahiptir. Ünlü mimar SCHINKEL BU DÖNEMİN DÜZENLEMELERİNDEN YAPMIŞTIR.

Almanya’ da ki Ampir döneme verilen addır. Orta sınıfın gereksinimleri için rahat kullanışlı yalın mob.oluşturuldu.büyük derin yüksek arkalıklı kanapeler küçük yazı masaları sehpalarkomodin etajer vb. sarı metal marketörüler nadiren heykelsi oymalı ayaklar görülür.1830 ların romantizimi ortaçağa ilgiyi körükledi 1940 lardan sonrada tamamen unutulmuştur.

19.YÜZYIL DA  DİZAYN

Mobilyadaki yozlaşmanın başında hep Gotik üslup adeta eskisi gibi etkili olmayan HRİSTİYANLIK  ve ENDÜSTRİLEŞMEYE  karşı el sanatlarını temsil etmiş. 16.louis mobilyaları yine moda oldu. III.Napolyon un eşi Eugenıe ,fr nın giyotinde öldürdüğü eski imparatoriçeleri Marıe- Antoinette ile öykünüp çok ilgilenmiş mobilyada da bu romantizm KLASİK adı altında  Rönesans ,Barok,Rokoko ve Yeni Klasik özellikleri evlere yeniden taşımış.Eklektisizm (seçmecilik-eklemecilik)

EKLEKTİSİZME KARŞI TEPKİLER

Seçmecilik Antik çağda Aristodan türeyen akım.Cicero da bu yoldan Platonculuğu Stoacı düşünce ile birleştirip onu Roma ya uyarlamak istedi...Fr. Victor Cousin 1792-1867 19.yy damgasını vuracak şekilde seçmecilik  üstünde durmuştur.Louis dönemlerinde  bu üslüp çok kullanıldı. 19.yy ortalarında buna savaş açılmış bunun karşıtı pek çok akım doğmuş. Ancak 1960 larda özgün yaratmada krize girildiğinde  kuramcılığını JENCKS ‘in yaptığı Post-Modernizmde belirmiştir .19 yy ruhunu yeniden yerleştiren öncüler VENTURİ- Thomas Gordon Smith c. MOORE-BOFİLL dir.

Art Nouveau

Still 1900 olarakta bilinir 1880 ile 1910 arasında canlandı.Grafik tasarımı illüstrasyon –üygulamalı sanatlar da mimarlık –içmimarlık ve mobilya alanlarında Avrupada başgöstermiştir. Kısaca 19.yy eklektisizmine (seçmeciliğine) ve sanayi-endüstrileşmenin monotonluğuna ve sanatı öldüren bayağılığına  karşı bir tepki bir eleştiri olarak doğdu. Dahada ayrıntılı olarak. 19.yy ın özelliği önceki dönemlerin sitillerini yenileyip aşırı süslü tekrarlar yapılmasını makineleşmeye  ve endüstri yöntemlerinin kullanılmasındaki yaygınlığa bağlayan aydınlar bundan hoşnut olamadı.Küçük atölyelerde el işi tasarımlar devam etti.Estetik ön planda doğa figürleri de stilize edilerek esin kaynağını oluşturuyordu.Taklitten uzak bir üslup olarak İngilterede dokuma ve kitap resimlemesi olarak ortaya çıktı.Kökünde BLAKE’nin  kıvrınlı çizgileri BEARDSLEY’NİN estetik anlayışı RUSKIN ‘in kuramları  ve  William MORRİS  öncülüğünde gelişen   ARTS AND CRAFTS akımının izleri vardır.Ve tüm avrupada yaygınlaştı.Biçim ön plana çıkmış. Japon kitap  tasarımlarından  1890 larda yayılmaya başladı.(kadın figürleri )  Buna rağmen akım 2 farklı eğilim doğrultusunda gelişti: 1-)Bitkisel ağırlıklı: (İNGİLTERE-FRANSA-BEÇİKA)

2-)Geometrik ağırlıklı :( İSKOÇYA-,AVUSTURYA )
Mimaride yüzey süslemeleri olarak  kendini belli etse de ileride strüktürel ögeleri ön plana çıkaracak şekilde varlığını göstermiştir (Machkintosh)’un Glasgov okulunda 1898-1909  gibi yada bir heykelmişçesine yapınıntamamına hakim olarak uygulanmıştır. Van De Valde ‘in Köln Werkbund tiyatrosu-1914)-Gaudi’nin Barcelona’daki Mila Apt. 1905-10) Bazı kolonlar kirişler yukarıya doğru filzlercesine uzanır. Modernismo-modernista Stile Liberty-kamçı ucu-şehriye üslubu 20ler diye adlar aldılar...
Bu dönem Fransa da ART NOUVEAU- Almanya da  JUGENDSTİL ve İngiltere de LİBERTY yenilik –gençlik ve özgürlük.(mağazanın adından dolayı) 100 yıldır süren taklitçi tasarıma karşı çıkmış. Macmurdo kitap kapağında,mimaride Mackintosh-Horta –Guimard(paris metro giriş kapıları) Sergi pavyonlarında :Hoffmann-resimlerde:Klimt,Schıele-Kokoschka..takılarda Lalique-Galle Dalgalı çizgiler Grafik cam seramik ve metalde uygulanmış.Eugene GUIMARD 1862-1933 LERDE  ARDINDAN İspanyol Antonini GAUDİ.İngiltere de VOYSEY ,ASHBEE gibi  dekupaj da figürleri yaratmışlar(dekupaj  ederek) Belçika da HANRİ VAN DE VALDE nin kıvrak formları Almanya da Richard RİEMERSCHMİD  -grafik çalışmalarında BEHRENS Art  Nouveau yu çağın ın üstünde  bir tasarım anlayışı ve verimlilik içinde olmuştur. Tam da bu dönemde Frank lloyd Wright-Sullıvan  cam tasarımlarda TIFFANY  bu stili ABD ye taşımıştır.1925LERDE ORTAYA ÇIKAN Art Deco ya bezemeleri ile esin kaynağı olmuştur.

20.YÜZYIL

İle birlikte  Art Nouveau  yerini yalın, akılcı. İngiliz okulunun devamı gibi olan bir mobilya anlayışına  bıraktı.İskoçya lı Mackıntosh  VE Avusturya lı JOSEF HOFFMANN..Artık MEKAN Bütünlüğü ön plana geçmiştir:

Art deco

1920-1930 larda Fransada  mimarlık içmimarlık mobilya ve dekoratif sanatlarda etkili olmuş bir akımdır.
2 Dünya savaşı arasında ki beğenilen bir sitil olmuştur. Fovizm i andıran boyamalarla yalın ve küt bir görüntüye RENK VE DOKU katılmıştır.  1925 te Paris te açılan  Uluslar arası Modern Dekoratif Sanatlar veEndüstri Sanatları Sergisi (Exposition International des Arts Decoratifs et Industrıels  Modernes)dünya çapında ses getirmiştir.Ve Art Deko  adını buradan almıştır.Estetik kökeni DIŞAVURUMCULUK –KUBİZM- GELECEKÇİLİK akımlarına dayanır.Alman Werkbund’u-De Stıjl-rus yapımcılık-Bauhaus akımlarınında izlerini taşır.Art Deco; Art Nouveau’nuneğrisel çizgi ve asimetrik düzeni tersine simetrik ve doğrusal köşeli bir biçim içerir. Süslemelerde değerlitaşlar kadar –betonarmeyi-morötesi cam (vitraglass)- plastik  kullanilmıştır. Prese kontraplak  laminasyon tekniklerinin yolu açılmıştır. Beyaz ve krem renkler hakimdir. Abd de en çok Donald  Deskey adını duyarız.William Van Alen New York ‘taki Chrysler binası 1928-30  Art Deko türünde en ünlü ABD yapısıdır.Fr:Jacques Emille Rhullman-  cam da Lalique modada Paul Poiret. 1960-70 lerdeki TARİHSELCİLİK  anlayışı ile tekrar ortaya çıkmıştır.

Modernizm

20 yy da artık insan vücuduna uyum ERGONAMİ bilmiortaya çıktı. Bu artık BİÇİM –MEKAN VE RENK DOKUDAN da önemliydi. Buna önem verenler VOYSEY- MACHKİNTOSH-HOFFMAN VE Amerikan STİCKLEY firması örneklenebilinir.

.Michael THONET

19.YY Sonunda önce lamine ahşap şerit şerit yapıştırarak kalıpla döndürme; sonrada masifin döndürülmesi (buharda döndürülmüş) çalışmalarla patentli ilk seri üretimi sandalye alanında yapmıştır.Öyle ki 1930’ lara dek(1859’dan) No:14 denen model 50 milyon adet satmıştır...Aynı tip çalışma da bu bir rekordu...Bu üretim hattı sistemini kullanan ilk  çalışmadır bu nedenle modernin evrimindeki  ilk basamakları oluşturdu.
Doğru orantılar kullanılmış zarif ama basit formlar dı bunlar.

.De stijl

Objektiv soyutluluğu  ilke edinmiş Hollanda ‘lı ressamlarca kurulmuştur. (1917-1928)
R.MONDRIAN- OUD,THEO  VAN DOESBURG-GEORGES VANTONGERLOO ve mimar GERRIT RIETVELD  en ünlü sanatçılarıdır.
Her konuyu reddetmesi ile tanınır.Kompozisyon sistemini dik açılı ortogonal sistemlere tercih eder. Simetrinin yerine de sebest asimetrik dengeyi geçirmiş ve temel renkleri kullanmış.En ünlü sloganı:<Belirlenmiş formların kültürü sona ermekte, onun yerini kesinleşmiş ilişkileralmaktadır>
Artık STRÜKTÜR diyen vardır.düz ve dik açılı kontrplakları birbirine vidalayan Gerrit RIETVELD o çok ünlü RED AND BLUE  koltuğu unutulmazlar arasındadır 1917-18 de ilk modern sandalye olarak belirleyici yerini alır..Temel renkler sarı kırmızımavinin yanında siyah beyaz  ve gri yüzeyler vardır.Ama 1. dünya savaşını geride bırakan dünya milletleri ekonomik çöküşteyken  sanatın –mimarlığın –endüstriel dizaynın  hedefleri asla eskisi gibi olmayacaktır.. Adeta bunu sembolize eder.Metal bükmelerle borunun üstüne hasır branda vs. koltuklar gözdedir. Bunlar Michael THONET’ e  esin kaynağı olmuştur.

.DEUTSHER WERKBUND:

Yapı ve sanatta rasyonelliği ve sadeliğ isteyenler HERMANN MUTHESIUS  başkanlığında 1907 yılında bu ekolu kurdular.Yalnız makine ile yapılan ürünler ekonomik oldukları kadar yeni bir sitil ortaya atıldığında  bunun machinenstil  olacağını  ve kuruluş amacının Endüstriel üretimde kalite sağlamak Bu amaçla çalışacakları bir arada toplamaktı.Zamanla fikir ayrılıkları ile dağılmışlardır.

.Arts&Crafts...Sanatlar ve zanaatlar

19.yy ın ikinci yarısında  sanayileşmenin en erken başladığı ülke olan İngiltereden makineleşme ve seri üretime tepki olarak doğdu.İngilz mim Pugin yeni gotik bir üslupla Parlamento binası yarışmasını kazanınca  ünlendi endüstileşmenin getirdiği maddi dünyaya karşıidiler.Bu yazar eleştirmen RUSKİN ‘i etkilemiştir.O da Oxford’da Morrisi etkilemiş1859 da arkadaşı Webb ile yaptığı kırmızı ev el işçiliğine dayalı idi Bu nedenle  Kurucusu WİLLİAM MORRİS tir diyebiliriz.Eklektisizme ilk tepkisel hareketin fikir babasıdır.Lathaby-Voysey bezemeden arınmış yalın ve doğal  hali ile Modernizm in ilk temellerini atmışlardı.

Endüstriel bu modern semboller doğdukça endüstriel süreçlerin başarılı kullanımı makineleşmeye bir başkaldırı yaratmıştır. Ve bu akımın doğumu gerçekleşmiştir.

İlke ve hedefleri doğru gözükse de iyi tasarlanmış ve ekonomik olmaktan yoksundular.El emeği işi daha pahallı kılıyordu. Charles Voysey  bir gün Victoria stilindeki bol süslemenin yerine geçen düşük kaliteli üretimin nedenini makinaları yanlış kullanan marangozlara yıkmıştır...Büyük çelişki demetlerine rağmen Modern hareketin ana merkezi olmuş ABD de F.Lwright ı etkilemiş,Glasgov ve Bauhaus’a dek yolu açmıştır.

.Glasgov okulu – Weiner Werkstatte

Arts&Crafts hareketinin İngiltere’deki yansıması Glasgov okulu ile olmuştur.
Malzeme ve konstrüksiyon  ilkeleri aynı olsada form zenginliği değişiktir.Charles Rennıe Mackintosh ‘un  uzun sırtlı ve geometrik mobilyaları-sandalyeleri tasarım dünyasını sallamıştır.

.Bauhaus Okulu

1919 – 1933 yıllarında faliyeti olan bir okuldur.Dizaynı –makine çağı ile birleştirmiştir.
Kurucusu WALTER GROPIUS ‘dur. Belçikalı mimar Valde 1906 da Alm Weimar kentinde UYGULAMALI SANATLAR OKULU kurmuştu. Yönetimden ayrılırken yerine GROPIUS’u önerdi.1915 te okul yönetimine gelen Gropius  yine aynı şehirde bulunan Güzel Sanatlar Okulunu da içine alan yeni bie örgütlenmeye gider.Bauhaus =’yapı evi’’  anlamında bir kelimedir Adını ise ortaçağda bir usta denetiminde çalişan yapı sanatçıları loncası olan BAUHÜTTE’den almıştır.Bauhaus sanatçıları fonksiyon problemleri ile ilgilenmiş, çözümleri sadelik ve yalın geometride bulmuşlardır. (rasyonel-geometrik ve soyut) İlhamlarını DE STIJL ‘cilerin basit formlarını endüstriel üretme yatkınlaştırılarak geliştirdikleri objelerden almışlardır.Yani endüstriel üretim koşullarına uygun bir sanat eğitimi vermiştir. Bu nedenle 2 aşamalı eğitim verilir:1-)güzel sanatlar 2-) uygulamalı sanatlar.
Buradaki sanat eğitimi önceleri Art Nouveau ve Alman Dışavurumculuğu’nun güzellik ve yararlılık ilkeleri doğrultusunda iken Sonraları De Stijl ve Yapımcılık’tan gelen etkilerle akılcı ve işlevci oldu...
Temel Tasarım hocası:Itten- ressam: Feininger-Klee-Schlemmer- KandinskyYazar George Muche seramik ,heykel eğitmeni:Gerhard Marcks- fotoğraf ve dizgi:Moholy-Nagy – Mimarlık alanında:Adolf Meyer,Wittwer,Mees van der Rohe  Eğitim düzeyi hakkında yeterince bilgi vermektedir.Eğitimin yanı sıra sergiler şenlik ve yayınlar gerçekleştirip öğretmen ve öğrencilerinin yapıtları satılarak  etkili ve özgür olmuşlardı Tabii bu dikkat ve kıskançlık cephesini harekete geçirdi ve çok eleştirildi.Politik baskılarla Dessau kentine taşındı  1925 Gropius yönetimi Rohe ‘ye bırakır 1928’de.Nazi partisinin artan baskısı ile  Berlin’e taşındı.Kapatılmak zorunda kaldı 1933’te. Pek çok tasarımcı yetiştiren okul kapansada elemanları dünyanın dört bir yanında bu görüşteki eğitimleri temsil etti.1956 yılında İstanbul dada Devlet Tatbiki Güzel Sanatlar Okulu kuruldu. :Şimdiki adı Marmara Güzel Sanatlar Ünversitesi dir.

Modern mobilyanın ileri teknolojiler kullanarak seri üretime Rohe ve Breuer  gibi öncülerle girilse de  mobilya hala mimari bütünlüğü güçlendiren bir garnitürden ibarettir.

Boru bükmelerin esini MIES VAN DER ROHE ve MARCEL BREUER in ünlü eserlerinde de görürüz.  Sonra 1930 larda Breuer ve ALVAR AALTO  lamine ahşaptanda yararlanmıştır. Le corbusıer in şezlongu –kulüp koltuğu, Breuer in VASSİLY  koltuğu çok ünlüdür. Lama demirinin kullanıldığı bir örnekte  MIES VAN DER ROHE nin 1929 da Barcelona dünya sergisi için Almanya pavyonuna tasarladığı Barcelona koltuğu nefistir.Lama demiri yaylanabildiği için bu keşif harika olmuştur.
Modern tasarımın klasiklerinin en önünde gelir.

1930 lar sonrası

1930 larda bu tasarımlar hızını kesmeye başlar.Mimariyle çok özdeşleşmesi bu küçük objeleri sandalye ve koltuğu pahallı kılmakta idi . O zaman daha yalın  daha ekonomik ama kaliteliye yönlenmelidir.  1960 larda bir süre sürsede 1970 ler tamamen en verimsiz yıllardır.JEAN PROUVE (1930) koltuğu örnektir.

2. dünya savaşı sonrası (Bauhaus sonrası)

High tech (ileri teknoloji) Bauhaus ve ‘yeni espiri’ çalışmaların gelişimi  biraz hareketlenmeyi sağlamış. 1932 de Bauhaus  Elıel SAARINEN  başında iken sanat ve zanaati birlikte ele aldılar

Bauhaus sonrası:1933 lerde mimarideki çözülmeye parelel organik formlar ve malzeme çeşitliliği ortaya çıkmıştır.-Konstrüktiv komposyonun yerini Entegral formlar aldı:Alvar Aalto 1934 kontroplak bükme koltuğu; onun ahşabı ön plana alması ile
Katı geometriden uzak daha yumuşak ve ergonomik koltuklar oluştu M.Breuer(1935) CHARLES ve RAY EAMES ile  EERO SAARINEN :plastik malzemeyi kalıba dökerek TOTAL FORM ‘a ulaşmıştır (1952) HARRY BERTOİA , FLORENCE KNOLL ,HERMAN MİLLER’in de hocalık yaptığı bu akademiden yetişmişlerdi. Organik üslup insan ERGONAMİsini ön planda ele alıyordu. Eero saarınen in NEW YORK modern sanatlar müzesinde sergilenen  ÇEKİRGE koltuk ve pufu –KUCAK (1948) rahat ve kullanışlılığı ifade ediyor.JOE COLOMBO 1964 ‘totalSistem’-JAY DOBLIN  Pnömatik mobilya tasarlanmış.Alt ve üst kısım düalitesinin kaybolduğu TÜMELLİĞİN  mutlak değer kazandığı ortaya çıkıyor.

........Chicago okulu

19.yy sonu Chicago da çelik konstrüksiyon  kullanılarak  çok katlı ticari binaların (Gökdelen) yapıldığı döneme verilen addır.
Jenney ilk kuşak temsilcilerindendir. Sağlam-yanmaz-yüksek sütrüktür,klasik ögelerle birleşen cephe anlayışın Gelenekçi kanadı temsil eder. Gereksiz tekrarlamalar algılanamayacak yükseklikteki süslemeleri kaldıran ilerici kanadı temsil edenlerden ibaret akım. Adler-Root-Sullıvan –Roche- Burnham bu alanın mimarlarıdır.Edwart Benet’in Chicago için hazırlattığı nazım planı ile  yüksek yapıya gelen sınırlamalarla MODERN MİMARLIK’a çok değerli katkıları olan Chicago Okulu sona ermiştir.

AVANT-GARDE SANAT: Öncü yada ilerici sanat Fransızca’da ‘savaşta önde giden Asker’ Ekonominin giderek demokratikleşmesi ile  sanat üretiminde din ve devlet egemenliğinden sıyrılmışdeğişen sosyakültürel olgulardan beslenen  özgünlüğün değerli kılındığı akım.Antik yunan sanatı klasik dönemin en özgün yapısı idi.Batı sanatında bu olumlu bir yükselişle Rönesans’a dönüştü 15.yy.19.yy devrimci hareketler kökleşince sanat sadece soylu sınıfa hizmet etmeye başlayınca işler değişti.Fransadan bazı direnmeler geldi.Akademi sanatçıları (gelenekçi-gerçekçi) Courbert gibi radikaller içinde tartışma başlamış oldu. Avant-Garde ana ilke olarak yaşamın hep değişim içinde olduğu kabulundedir. Bu nedenle 19 dan 20.yy ‘a doğru çıkan tüm akımlar Avant-Garde dir.1863 te İZLENİMCİLER (empresyonistler) sergi açtığında  halk ve eleştirmenler yerlerinden oynamıştı... 1916 da Dadacılar I. Dünya savasına tepkisellikle doğduğunda herkez irite olmuştu... Kapsamcılık avant-garde tavrın  en belirgin halidir. Duchamp ın Hazır nesneleri sanat diye sergilediğinde de algının kapsamına göre estetiklik kazandığını açıklar. Rusyafda politikayı eleştiren sanatçılar toplumcu gerçekçiliği avant-garde olarak belirtebilir.Gerçeküstücülük Kitsch-minimal kurgusal sanatlar hep kendince öncüdür.

Menphis dizaynı

1981 de ETTORE SOTTSASS ın kurduğu M.GRAVES-aldo cibic –lucchi-marco zanını- japon SHİRO KURAMATA  yer aldı. çağı yakalamış çok üretken bir çatı olmuştur.Ama buna rağmen  modernizm i komik duruma sokan dizaynlarda mevcut.(Sottsass,Cazablanca ve Carlton bölücü elemanı)Anti işlevsel özellikler taşırlar.JENCKS- VENTURİ A. BRANZİ – M. GRAVES gibi mimarlarla post modernizim ortaya atılmıştır. 1980 lerde ‘zanaatin uyanışı’ sanat dünyasını mobilya bakımından  yeniden moda yapmıştır.

MARIO BOTTA İsviçreli mimar 1943-Fr. İt.İsp.Japonya ABD de çalıştı.Milano Sanat okulunda –Venedik Üniversitesi Mimarlık enstitüsünde iken SCARPA’nın öğrencisi olmuş Le Corbusier ve Kahn ın projelerinde çalişmış.

Philippe Starck ın 1992 de tasarladığı louis 20 vitra markası ile satılmaktadır.
1925-27 Marcel Breuer : Wassily chair....Vitra
1926  Eileen Gray  : Non-conformist....Classicon
1928 Marcel Brauer: cesca armchair....Knoll
1929 L.Mies van der Rohe:MR90,barcelona chair- MR Lounge Chair...Knoll-1929:Brno Chair....Knoll- Mr Chair
1930 Jean Prove:Cite....Vitra
1932Eileen Gray: Roquebrune:ClassiCon—1935: bonaporte:ClassiCon
1950 Jean Prouve: Antony..............Vitra
1952 Harry Bertoia: Diamond Chair....Knoll:Bertoia side chair.-Bird Lounge chair
1954 Sori Yanagi:Butterfly Stool
1954:Isamu Noguchi:Rocking Stool...Vitra
1955 George Nelson :Coconut Chair...Vitra
1955 Arne Jacopsen:Grand Prix.....Fritz Hansen
1957 Eero  Saarinen:Executive conference chair-1956:Tulip Chair-1948 Womb Chair
1958 Charles&Ray Eames: Aluminyum armchair:Vitra 1948:la Chaise-1956 lounge Chair:Vitra-1945-46: Plyvood Chair-1951 :Vira Chair
1958 Arne Jacopsen :Egg Chair..Fritz Hansen
1959Varner Panton :Cone Chair....Vitra-Panton Chair:Vitra
1965 Ane Jacopsen:Oxford...Fritz Hensen
1986 Ettore Sottsass::Mandarin...Knoll                                                           
1991  Philippe Starck :WW Stool....Vitra