italyadaki sandalye üçgeni mobilya tarihinin yazıldığı bölge : Friuli Venezia Guila
"İtalyan Mobilya Üretiminin Kalbi, Meşhur "Sandalye Üçgeni"ni de kapsayan Venezia Guila Bölgesinde Atıyor"

İtalya’nın Avusturya ve Slovenya sınırlarına doğru uzanan Kuzeydoğu’su çok uzun yıllardan bu yana mobilya üretimiyle tanınmakta olup, ZOW Pordenone ve Promosedia gibi birçok önemli fuar da bu bölgede yer almaktadır. Tarihsel geçmişinin yanısıra günümüz mobilya endüstrisinin de kalbinin attığı kentleri bünyesinde bulunduran bu Friuli - Venezia Guila bölgesi, “Sandalye Üçgeni” olarak da anılmaktadır. 2006 yılının sonbaharında yayın grubu olarak iki fuarında hazır bulunduğumuz bölgeye ilişkin incelemelerimizi, aşağıdaki derlemede siz okurlarımızla paylaşıyoruz. ZENGİN BİR SANAYİ BÖLGESİ Alp dağlarından Adriyatik denizine kadar uzanan ve Trieste, Udine, Pordonone ve Gorizia kentlerini kapsayan yaklaşık 8.000 km2’lik Friuli - Venezia Guila bölgesinde yaklaşık 1.2 milyon kişi yaşamaktadır. 1963 yılında çıkartılan yasalar ile bir çeşit ekonomik özerkliğin tanındığı, Orta ve Doğu Avrupa ile, Akdeniz, Ortadoğu ve Balkan ülkelerinin kavşak noktasında bulunan bu zengin bölge aynı zamanda İtalya’daki birçok önemli sanayi dalının da merkezi konumunda. Yüzden fazla bölgeye bölünmüş olan 15 AB üyesi ülkenin içerisinde gayrısafi milli hasıla açısından 15. sırada bulunan bölge, İtalya ortalamasının yarısından fazla bir istihdam oranına sahip. Demir,çelik, makine gibi ağır sanayinin yanısıra tarım, ormancılık, mobilya ve inşaat malzemesi gibi diğer sektörlerin de ağır bastığı bölge, önemli ölçüde turizm gelirine de sahip. BURADAKİ EN ESKİ İMALAT DALLARINDAN BİRİ MOBİLYA Tarihsel geçmişi çerçevesinde, her dönem ahşap yapı ve mobilya imalatıyla özdeşleşmiş olan bölge, son 150 yl içerisinde el imalatından sanayileşmeye doğru kademeli bir geçiş yapmış. Çevre ülkelerin coğrafi özellikleri ve bitki örtüsünün sağladığı zengin hammadde kaynaklarına olan yakınlığı ve ticaret yolları üzerinde bulunması, burada öncelikle el yapımı mobilyanın doğmasına ve zamanla gelişmesine neden olmuş. Aslında Friuli bölgesinde sandalye imal edildiğine dair ilk izler Ortaçağ’a kadar gitmekte. Udine yakınlarında o döneme ait sandalye imalatçılarını çalışırken gösteren kimi resimler bulunmuştur. 1400’lerden itibaren bölgenin marangozlar ve ahşap oyma ustalarının ellerinden çıkma sandalyeler, zaman içerisinde kendilerine özgü tarz ve taşıdıkları motiflerle diğerlerinden ayrılmaya başlamıştır. Önceleri sadece asiller ve burjuvalar için üretim yapan bölge ustaları, 1800’lerde deniz ve demiryollarının gelişmesi ile ilk endüstriyel patlamayı yaşamış ve kitlesel üretimin temellerini oluşturmuştur. İlk sandalye imalatçıları konsorsiyumunun oluşması da bu döneme rastlamaktadır. 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya’nın siyasi birliğinin sağlanmış olması, sandalye ve mobilya imalatının da daha organize bir biçimde örgütlenmesine yol açmış. Komşu Mariano kentinin Habsburg İmparatorluğu idaresi altına girdiği yıllarda %45 gibi yüksek oranlarda vergi ödeme zorunluluğu ile karşı karşıya kalması, bölgenin endüstriyel dağılımında önemli faktörlerden birini oluşturmuş ve oradaki mobilya imalatçılarının çok büyük bölümü Manzano bölgesine yerleşerek günümüz şöhretinin pekişmesine yol açmıştır. Sanayi devrimi sonrasında ise önce küçük atölyeler, sonra da yavaş yavaş orta ölçekli kuruluşların görülmeğe başladığı bölgede, daha henüz bu yüzyılın başında halkın %10’undan fazlasının gelirlerini mobilya imalatından elde ettikleri bilinmektedir. 1927 yılında 500 kişiyi çalıştıran 96 mobilya firması varken 20 yıllık bir süreç içerisinde bu rakam 1.273 kişinin çalıştığı 137 firmaya kadar yükselmiştir. Bölgenin tarihine göz atıldığında, mobilya üretiminin ön plana çıkmasının bir başka nedeni daha görülür. Bilindiği gibi Friuli - Venezia Guila bölgesi tarihsel olarak sanatçı, ressam ve çizerlerin doğuşuna tanıklık etmiş olan Venedik Cumhuriyeti ile içiçedir. Bu yakınlık, bölgenin tasarım alanında hızla yetkinleşmesine yol açmış ve özgün İtalyan mobilya stilinin buralarda doğmasına neden olmuştur. Rönesans geleneğine sahip bir ülkenin, mobilya tasarımında önemli bir konuma gelmiş olması kise için şaşırtıcı olmasa gerek. DÜNYA SANDALYE ÜRETİMİNİN % 30’U BURADA GERÇEKLEŞİYOR Geleneksel olarak mobilya endüstrisinin en eski imalat bölgelerinden biri olan Friuli - Venezia Guila bölgesi,aynı zamanda sektörün önemli uluslararası fuarları ve Udine kentinin Manzano, San Giovanni ve Rosazzo kasabalarını içeren meşhur “Sandalye Üçgeni” ile de tanınmakta. Sadece bu “Sandalye Üçgeni” 14.000 işçinin çalıştığı ve 300’ü yan sanayide faaliyet gösteren 1.200 firmaya ev sahipliği yapmakta ve İtalya’nın üretiminin % 80’ini, AB ülkelerinin %50’sini, dünya üretiminin ise %30’unu karşılamaktadır. Bunun yanısıra Pordenone yöresi, 11.000 işçinin istihdam edildiği 1.000 civarındaki imalatçı firma ile gerçek bir mobilya üretim merkezi konumunda. Bölgedeki firmaların % 37’si bitmiş ürün, % 27’si yarı mamül ürün üretmekte, kalan % 26’sı ise 3. gruplar için fason imalat gerçekleştirmektedir. YÜKSEK UZMANLAŞMA ORANI VE REKABET AVANTAJLARI Bölgede üretim yapan firmaların bir özelliği de, yüksek uzmanlaşma oranlarıdır.bunların çok büyük bir bölümü, işlerini mobilya imalatının bir ya da en fazla iki aşaması yoğunlaştırmıştır. Outsourcing, yani imalat sürecinin değişik kısımlarını taşeronlar vasıtasıyla dışarıya yaptırmanın yoğun olduğu bu bölgede, bir mobilyanın ortaya çıkış evrelerinin tamamını kendi bünyesinde gerçekleştiren firmalara ender olarak rastlanmaktadır. ÖRGÜTLÜ, PLANLI BİR İMALAT ZİNCİRİ Bölgede faaliyet gösteren küçük atölyeler, genelde kesme, biçme, şekil verme, oyma, boyama, vernikleme, cilalama gibi işlemleri gerçekleştirirken, orta büyüklükteki kuruluşlar ise bunların finishing ve montaj işlerini, kendileri ya da 3. firmalar adına üstlenmektedir. İşbölümü ve uzmanlaşma arttıkça, buna paralel olarak üretim kalitesi artarken, maliyetler de doğal olarak düşmektedir. Böylesine uzmanlaşmış bir yapıya sahip olmaları, bölge firmalarının pazar taleplerindeki değişiklik ve yeniliklere hızla uyum göstermelerini sağlamakta, böylesi bir üretim esnekliği ve teknik altyapı da bunların iç pazarın yanısıra özellikle dış pazarlardaki rekabet şanslarını artırmaktadır. Mobilya sektöründe, ba?ta Almanya, ‹ngiltere, Fransa, ABD ve Rusya olmak üzere 2005 y›l› rakamlar› ile, sadece bu bölgeden y›ll›k 1.600.000.000 Euro’luk bir ihracat gerçekle?tirilmektedir. Ayn› zamanda ithalat trafi€i de yo€un olan bölgeye orman ürünleri ve ah?ap malzeme sa€layan ülkeler aras›nda Avusturya, Slovenya, H›rvatistan, Almanya ve Rusya bulunuyor. Bölgeye rekabet avantajlarını kazandıran unsurlara göz attığımızda, bunların “teknoloji = tasarım + örgütlenme + hizmet” formülü biçiminde özetlenebileceğini görmekteyiz. Bu özellikler sayesinde bölge firmalarının, pazarlarki kaliteye olan talep doğrultusunda önemli bir değişimi gerçekleştirdiklerini ve mobilya imalatında geçen yüzyılın ikinci yarısında niceliğin yanısıra niteliğin de ne kadar önemli olduğunu kanıtladıkrını söyleyebiliriz. Bölgenin özellikleri incelendiğinde, buradaki firmaların gelişmesinde, tanıtım, satış ve pazarlama tekniklerini de yoğun bir biçimde kullandıklarını, özellikle fuarlara büyük önem verdiklerini görmekteyiz. İlk fuarın 30 yıl önce “Salone Della Sedia” adı altında Udine’de açılması için herkes büyük çabalar sarfetmiş. Gerek Udine, gerekse Pordenone fuarlarının geçmişine baktığımızda, bugün bu fuarların gerçekleştirildiği bölgeyi kalkındırmak için, yine geçen yüzyılın ikinci yarısında üretimi ve pazarlamayı örgütleme yoluna giden politik, sosyal ve endüstriyel güçlerin tam bir işbirliğine gittiğini görmekteyiz. Önemli belediyeler, sendikalar, ticaret odaları ve girişimcilerin biraraya gelerek, güçlü fuarlar oluşturmak için çaba sarfetmelerinin öyküleri ve başarı örnekleriyle dolu olan Friuli - Venezia Guila bölgesinden, sanırım ülkemizin de çıkartacağı önemli dersler bulunmaktadır.